Het vijandbeeld van ds De Heer

Dominee De Heer, predikant van de Gereformeerde Gemeente in Middelburg, heeft een boek geschreven over de evangelische beweging en laat zich daar kritisch uit over bepaalde zaken. Nou zal ik zelf de laatste zijn om niet kritisch naar binnen te kijken, maar dat is nou juist het element wat ik mis bij De Heer. Hij is helemaal niet kritisch naar zijn kerkgenootschap wat sterk sektarische trekjes heeft (geen officiële contacten met andere kerkgenootschappen, het scheppen van een vijandbeeld van andere gelovigen, aparte kledingcode die vooral is gebaseerd op eigen gemaakte regels en niet op God’s Woord).

De Heer kent de evangelische wereld vooral uit de literatuur en uit de krant (het RD!) en oh ja, hij is een keer op een EO familiedag geweest. Ik herken de manier van schrijven als geen ander. Negentien jaar van mijn leven was ik lid van de Gereformeerde Gemeente en het kostte jaren om de verworden theologie uit mijn botten te krijgen en onbevangen naar God’s woord te luisteren.

Jarenlang worstelde ik met de “vijf punten van Calvijn” die diep geworteld zitten in de theologie van de Gereformeerde Gemeente. Predikanten die opgeleid worden binnen dit kerkgenootschap hebben een eigen besloten opleiding waardoor ze jarenlang worden volgepompt met een zeer eenzijdige theologie. Andere stromingen en opvattingen komen nauwelijks aan de orde terwijl de studie van de grondtalen een zeer lage plaats inneemt. Alles is inmiddels al eens goed doorvorst?

Hyper-reformatorischen vergeten vaak (of weten ze het niet?) dat naast alle goede dingen die de Reformatie bracht, de synode van Dordrecht voor een groot deel ook gedreven werd door politieke motieven. De rol van Prins Maurits en zijn kornuiten is ronduit dubieus te noemen. Daarnaast was het een tijd waarin alle andersdenkenden werden vervolgd en gedood. Volledig gericht op de theocratie van Israël in het Oude Testament (omdat Israël niet meer bestond eigende de kerk zich alle beloften aan Israël toe) en niet op het Nieuwe Verbond waar voor de heidenen een grotere plaats was weggelegd én wat betere voorwaarden heeft dan het Oude Verbond.

Het gevolg was dat alle vijanden van de Reformatie (lees: de mensen die anders dachten) werden vervolgd. Zo stierven onschuldige mensen die het Woord van God serieus wilde nemen en anders dachten dan de Reformatoren. Katholieken, Arminianen, Remonstranten en Anabaptisten. Van de Anabaptisten is bekend dat zijn met een zware steen aan hun voeten in het water werden gegooid (geboeid!) om op die manier wedergedoopt te worden. Gruwelijk is het.

Ieder die een neutraal verslag van de Reformatie en de synode van Dordrecht leest zal gruwen en niet trots terugkijken. Maar daar ontstaat een probleem. De overwinnaar schrijft de geschiedenis en niet de verliezer. Veel eerlijke literatuur (ontdaan van alle heraldiek) is er niet. Maar lees bijvoorbeeld eens de verdediging van Arminius en je krijgt direct een heel ander beeld over deze oprechte mens.

Wat ben ik blij met de opkomst van het Anabaptisme in de wereld. Altijd verdrukt maar nooit verpletterd. Zij zijn degene die nu voorgaan in de theologie van het Koninkrijk.

Het probleem van de Gereformeerde Gemeente is volgens mij dat de Bijbel wel gelezen wordt maar vooral wordt uitgelegd aan de hand van de bril van de theologie van de grote Reformatoren. Dat gevaar ligt natuurlijk op de loer voor elk kerkgenootschap, maar is nergens zo’n groot probleem als binnen de Gereformeerde Gemeenten. Elke preek wordt belicht vanuit de riedel “ellende, verlossing, dankbaarheid” en de “standenleer” is prominent aanwezig net als het vijandbeeld wat van de kansel wordt gepredikt. Ik moet honderden preken gehoord hebben over de vervloekte Paapse mis, de duivelse Arminius, de ketterende Remonstranten en nu dan de dwalende evangelischen.

Het is me te makkelijk. Toen ik uit de Gereformeerde Gemeente stapte en zelf ging ontdekken merkte ik dat veel vijandsbeelden niet juist waren. De houding naar de Katholieke kerk is vooral gebaseerd op een verwrongen karikatuur en niet op de leer zoals door de RKK wordt geleerd. Jazeker, er zijn verschillen, maar deze bleken niet een groot struikelblok te zijn of niet te leiden tot het ernstig vervolgen van elkaar.

Vijandsbeelden zijn vreselijk. Kritisch op de leer, dat mag en moet zelfs, maar de verkettering van andersdenken past niet bij die andere Heer die nooit dominee is geworden. De Gekruisigde die ons opriep om onze vijanden lief te hebben.

Ik heb er een hekel aan als christen elkaar bestoken via kranten, televisie of weblogs. Ik doe daar zelf nu een klein stukje aan mee, vooral omdat ik 19 jaar van mijn leven deel uitmaakte van de kerk van ds. De Heer. Nu laat ik het weer rusten.

Beste dominee De Heer, zullen we ons nu weer richten op ons eigen kerkgenootschap? Ik in het mijne (waar zeker van alles mis is en anders moet) en u in het uwe (waar ook van alles mis is en anders moet). Het heeft zo weinig zin om iets te zeggen over elkaars kerkgenootschap, daar hebben we namelijk geen invloed.

In Christus verbonden.

5 Comments

Leave a Comment

Username (required) :
Email (required) :
Web Site :
Comment :